METODYKA I METODOLOGIA BADAŃ. -Charakterystyka metod badawczych

Słowo „metoda” wywodzi się z języka greckiego ( methodos – działanie i jest wieloznaczne). Dodaje się więc do niego słowo uzupełniające, tj. przydawkę lub dopowiedzenie. Obecnie przez metodę rozumie się świadomy sposób postępowania według ustalonych zasad w określonym celu.

Wynikiem badania naukowego powinien być obraz badanej rzeczywistości. Obraz ten powinien wiernie odzwierciedlać istniejące obiektywnie, niezależnie od badacza, rzeczy i procesy. Faktycznie wynik badania nie odzwierciedla wiernie rzeczywistości, lecz dzięki abstrakcji uogólnia rzeczywistość. Chodzi o to, by uogólnienie to było obiektywne i dawało obraz jak najbardziej zbliżony do prawdy. Warunkiem uzyskania takiego obrazu jest przestrzeganie zasad metodologicznych badania naukowego na wszystkich etapach procesu tworzenia pracy, tj. podczas gromadzenia materiału badawczego, analizy i syntezy danych oraz sprawdzania poprawności twierdzeń i wniosków z wykonanych badań.

Metoda jest więc pewnym sposobem poznawania. W badaniach naukowych nikt nie posługuje się dowolnymi, przypadkowymi sposobami, lecz sposobami celowo dobranymi i zaplanowanymi.

Równie często używa się określeń: metodyka, metodologia i technika badań.

T. Kotarbiński metodę zdefiniował jako „zespół czynności i środków zastosowanych w określony sposób dla osiągnięcia określonego celu oraz jako sposób wykonania danego zadania praktycznego lub rozwiązania problemu teoretycznego”. W związku z tym przypomniał że „badaniem metod wszelkiego celowego działania ludzkiego i ich teorią zajmuje się metodologia ogólna ( zwana prakseologią), pojęta jako znawstwo metod działania w ogóle”

Przez metodę T. Kotarbiński rozumiał „…zbiór wytycznych dotyczących sposobu postępowania, które należy stosować przy wykonywaniu określonej pracy lub osiągnięcia określonego celu. Jest to nazwa szczegółowych norm, określających pewne swoiste dla danej nauki sposoby postępowań”. Metodyka jest więc zbiorem szczegółowych wskazań określających sposób postępowania w badaniach realizowanych w danej dyscyplinie naukowej.

Przez technikę badań rozumiemy zespół środków i sposobów pomocniczych stosowanych w badaniach, mających znaczenie formalne i ułatwiających te badania. Może to być np.: elektroniczna technika obliczeniowa, technika przetwarzania danych ( graficzne lub tabelaryczna) itp. Jest to więc sposób zbierania materiałów badawczych.