Orzekanie o stopniu niepełnosprawności

Osoby niepełnosprawne stanowią znaczną część polskiego społeczeństwa, jednak odsetek osób niepełnosprawnych aktywnych zawodowo znacząco odbiega od tej wartości notowanej dla ogółu badanych. Średnio w 2005r. aktywnych zawodowo było 16,5% osób niepełnosprawnych w wieku 15 lat i więcej, i 23% osób w wieku produkcyjny. Dla osób pełnosprawnych dla porównania wskaźniki te wynosiły 60,5% i 75,8%.

Według Światowej Organizacji Zdrowia, niepełnosprawnym jest człowiek, który z powodu kalectwa lub choroby ma długotrwałe trudności w sprostaniu zwykłym czynnościom życia, takim jak: samoobsługa, lokomocja, nauka bądź praca, udział w działalności kulturalnej, rekreacyjnej i sportowej.

Na gruncie art. 4 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ustalono trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą:

1. znaczny ( zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy),

2. umiarkowany ( zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy) ,

3. lekki ( zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy).

W zależności od stopnia niepełnosprawności osoba nie ma w ogóle, bądź też ma ograniczoną możliwość podjęcia zatrudnienia.

Zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy orzeczenie o zaliczeniu do :

1. I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

2. II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

3. III grupy inwalidów jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Do zaliczenia osoby do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności powołane zostały zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności :

1. powiatowe zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności przy powiatowym centrum pomocy rodzinie – jako pierwsza instancja,

2. wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności – jako druga instancja.

Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Postępowanie w sprawach odwołań jest wolne od kosztów i opłat sądowych. Zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności orzeka zawsze na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, instytucji pomocy społecznej i w celu wydania orzeczenia może skierować osobę na niezbędne badania i konsultacje specjalistyczne oraz obserwacje szpitalne.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 9 ustawy wydał rozporządzenie z dnia 21 stycznia 1999r. w sprawie szczególnych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających, a także jednolitego wzoru legitymacji dokumentującej niepełnosprawność oraz organów do jej wystawienia.