Poprzez rehabilitację rozumie się, działanie lecznice, usprawniające, reedukacje psychiczną oraz zawodową, przystosowanie do normalnego życia w społeczeństwie osób, które w skutek wad wrodzonych lub nabytych, są inwalidami trwałym lub okresowymi. Rehabilitacja osób niepełnosprawnych oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Jak wynika z powyższej definicji, rehabilitacja jest procesem złożonym i obejmuje swoim zakresem :

•  rehabilitacje zawodową,
•  rehabilitacje społeczną,
•  rehabilitacje leczniczą.

Z art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika obowiązek aktywnego uczestnictwa w procesie rehabilitacji, dla osoby niepełnosprawnej , która bierze w niej udział. 3.1. Rehabilitacja zawodowa Rehabilitacja zawodowa ma na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia i awansu zawodowego, poprzez umożliwienie tej osobie korzystanie z poradnictwa zawodowego, szkolenia i pośrednictwa pracy.

Do realizacji tego celu niezbędne jest dokonanie odpowiedniej oceny zdolności do pracy osoby niepełnoprawnej poprzez przeprowadzenie odpowiednich badań lekarskich i psychologicznych, ustalenie kwalifikacji, doświadczeń zawodowych, uzdolnień oraz zainteresowań osoby niepełnosprawnej. Ważnymi elementami wspomagającymi procesy rehabilitacji zawodowej, jest pomoc na szczeblu gminy czy powiatu.

Dzięki decentralizacji PFRON osoby niepełnosprawne otrzymują pomoc i wsparcie z powiatu, czuli bliżej miejsca zamieszkania. Konsekwencją przekazania kluczowych zadań do powiatu podział środków finansowych jest bardziej równy i sprawiedliwy. Do najważniejszych zadań powiatu ( starosty) w zakresie rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnej należy: 9. udzielanie pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej, 10. umarzanie pożyczek dla osób niepełnosprawnych na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej po spełnieniu warunków ustawowych, 11. dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie działalności gospodarczej lub rolniczej Poniżej zamieszczono szczegółowy opis pomocy skierowanej bezpośrednio do osób niepełnosprawnych. Ad a) pożyczkę na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej może otrzymać osoba niepełnosprawna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy i nie pozostająca w zatrudnieniu. Może być ona udzielona tylko raz, do wysokości trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Dofinansowanie jest pokrywane ze środków PFRON przekazanych samorządom powiatowym według algorytmu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów. Pożyczka może być udzielona na okres nie dłuższy niż 48 miesięcy i jest oprocentowana w wysokości 5% udzielonej kwoty. Pożyczki udziela starosta powiatu na wniosek zainteresowanej osoby. Ad b) Pożyczka może zostać umorzona w wysokości do 50% jej kwoty, w przypadku prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy kalendarzowych. Kwota umorzenia pożyczki nie może przekroczyć w dniu jej umorzenia nie spłaconej części pożyczki. Umorzenia dokonuje starosta powiatu. Umorzeniu podlega ustalona kwota pożyczki oraz odsetki, jakie od niej przysługiwały. W przypadku szczególnie uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową pożyczkobiorcy, Marszałek Województwa na wniosek zainteresowanego, po zaciągnięciu opinii starosty, może odroczyć termin spłaty pożyczki albo umorzyć jej spłatę w części lub w całości. Szczegółowe zasady umarzania pożyczek określił Minister Pracy i Polityki Socjalnej w rozporządzeniu z dnia 22 maja 1998r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania, oprocentowania, spłaty, rozkładania na raty i umarzania pożyczek dla osób niepełnosprawnych.(Dz. U. z dnia 3 czerwca 1998 r.). Ad c) Osoba niepełnosprawna, która prowadzi działalność gospodarczą lub własne albo dzierżawione gospodarstwo rolne może otrzymać, ze środków PFRON przekazanych samorządom powiatowym, dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności. Dofinansowanie takie może być udzielone osobie niepełnosprawnej po warunkiem że osoba nie korzysta z pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej ze środków PFRON, oraz pod warunkiem że pożyczka taka została spłacona albo w całości umorzona. Dofinansowanie przyznaje się na wniosek osoby zainteresowanej, i następuje na podstawie umowy zawartej przez starostę z kredytobiorcą. Wzór powszechnie stosowanego wniosku o dofinansowanie do oprocentowania zaciągniętego kredytu bankowego jest dostępny na stronach internetowych PFRON. osoby niepełnosprawne czynne zawodowo 3.2. Rehabilitacja społeczna Proces kształtowania się zadań w sferze rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych ewoluował na przestrzeni ostatnich 9 lat.

 

Sfera rehabilitacji społecznej, która poprzez zespół działań w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia najwyższego poziomu funkcjonowania i jakości życia osób niepełnosprawnych. Wśród zadań powiatu wykonywanych w ramach ustawy o rehabilitacji szczególne miejsca zajmują te, których realizacja wiąże się z przekazaniem osobom niepełnosprawnym i podmiotom działających na ich rzecz, dofinansowania ze środków PFRON.Do takiego katalogu zadań należą w szczególności: 9. sport, kultura, rekreacja i turystyka osób niepełnosprawnych, 10. zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów, 11. likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnoprawnych, 12. rehabilitacja niepełnosprawnych dzieci i młodzieży, 13. szkolenie i przekwalifikowanie osób niepełnosprawnych, 14. warsztaty terapii zajęciowej, 15. turnusy rehabilitacyjne Rehabilitacja społeczna umożliwia osobom niepełnosprawnym uczestniczyć w życiu społecznym, dzięki tej formie rehabilitacji osoby wyrabiają w sobie zaradność osobistą i pobudzają aktywność społeczną, potrafią samodzielnie wypełniać różne role społeczne, a także czują że nie pozostały same ze swoim kalectwem.